2024 yılındaki bütçe açığı 2.1 trilyon lira ile rekor seviyeye gelirken, 2025 yılına gelindiğinde bütçe açığı 1.8 trilyon liraya düşmüştü. Yıl sonu açık gerçekleşmesi 1 trilyon 930 milyar liralık açık tahminleri altüst etti.
Bu verilerin içeriğine dair Sözcü yazarı Ozan Bingöl, perde arkasındaki gerçekleri ortaya çıkardı. Geçtiğimiz yıllarda çıkarılan tasarruf tedbirleri, kamudaki bazı harcama kalemlerine hiç uğramadı. Ozan Bingöl, 2024 yılı mayıs ayında açıklanan tasarruf tedbirlerinin ikinci yılı olan 2025 yılı bütçe gerçekleşmelerine göre giderlerde en fazla artışlar şu şekilde yaşandı;
Bando malzeme alımlarındaki %192.9
Ziraat Bankası'na görev zararı (görevlendirme gideri) ödemeleri %107.4
Yolluk giderleri %96.7
Taşıt alımları %77.9
Faiz giderleri %61.7
Lojman kiralama giderleri %54.3
Temsil, tanıtma ve ağırlama giderleri %53.4 artış göstermiştir.
Ozan Bingöl, bütçenin pek çok kalemine tasarruf uğramadığının altını çizerek, bütçenin hangi kaleminden kısılmaya gidildiğine dair çarpıcı ifadelerde bulundu.
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depreminde kaynakları yönetenlerin birinci görevi yaraları sarmak ve depremzedenin sıcak bir yuvaya kavuşturmak. Bingöl, bu konuda bütçe verilerinin 'Depremzedenin bütçedeki ödeneği azaltılmış' gerçeğini ortaya çıkardığını söyledi.
Bingöl, deprem bölgesi için yapılan her türlü harcamayı takip edecek şekilde bütçe kod ve sistemini hatırlatırken, bir tuşa basarak deprem bölgesi için hangi kalemden ne kadar harcama yapıldığının anlaşıldığını aktardı. Bu rakamların kamuoyu ile paylaşıldığını görülemediğini aktaran Bingöl, "Yüksek enflasyona rağmen depremzedenin bütçedeki ödeneği artırılmamış aksine azaltılmıştır. Depremin gerçekleştiği yılda 801.6 milyarlık harcama kalemi takip eden yıl yüzde 30.6 azalarak 555.7 milyar liraya inmiştir. 2025 yılı gerçekleşme tutarı ise 230.2 milyar liradır ve bu tutar 2023 yılına göre yüzde 71.3 azalmıştır" ifadelerini kullandı.
Vergiler yeniden değerleme oranında artırılırken depremzedenin konut harcamasının hızla azaldığını söyleyen Bingöl, şu ifadeleri kullandı:
"Vergi artışları için yeniden değerleme oranı 2024 yılı için yüzde 58.46 ve 2025 yılı için yüzde 43.93 idi. İlgili yıllarda depremzedenin konutu için yapılacak harcamaların en az bu oranda artırılması gerekirken bırakın artırmayı, hızla indirilmiştir. Ödemeler genellikle aralık ayına sıkıştırılmıştır. Bütçeden depremzede konutu için yapılan ödemelerin 2023 yılında yüzde 77.7'si, 2024 yılında yüzde 98.7'si ve 2025 yılında yarısından fazlası aralık ayında gerçekleştirilmiştir. Depremzede için konut ödemeleri adeta Hazine'nin nakit dengesine göre ayarlanmış gözükmektedir."
İktidara seslenen Ozan Bingöl, şu soruların yanıtlanmasını istedi:
1) Deprem bölgesi ve depremden zarar görenler için yapılan her türlü harcamayı kamuoyuyla paylaşacak mısınız?
2) Bütçede, yatırım programında ne kadar harcama sözü verdiniz, bunun ne kadarını gerçekleştirdiniz?
3) Ne kadar sürede, kaç konut yapacağız dediniz, kaç tane yaptınız? 4) Depremdeki konut ve altyapı ihalelerini ağırlıklı olarak kimler aldı?
5) Bütçede depremzedeye konut için ayrılan ödenek, yaşanan yüksek enflasyona karşın niçin her yıl düşürülerek kuşa döndürüldü?
6) Depremzede için ayrılan ödeneği, yapılacak harcamayı istediğiniz gibi kısabilecek, bütçe ve nakit dengesi için kolayca kırpılacak bir alan olarak mı görüyorsunuz?
Özetle, "tasarrufu" depremzedenin konutundan mı yaptınız? Öyleyse, iki cihanda da hesap veremezsiniz. Aksi söz konusu ise kamuoyu adına sizlerden cevap bekliyoruz, nasıl olsa tüm veriler elinizde...
Kaynak: Diğer / Haber Merkezi