İsrail'in Gazze'yi yerle bir ettiği saldırılarda 2 yılda 67 binin üzerinde sivil hayatını kaybetti. Saldırılara başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere iktidardan sert tepkiler yükselirken birçok kesim İsrail ile ticaretin kesilmesini talep etti. İktidar kanadı her ne kadar İsrail ile ticaretin sonlandığını açıklasa da özellikle yük gemilerinin seyir kayıtları bunun tam tersini ortaya koydu.
Ticaret Bakanlığı 22 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, 9 Nisan 2024 tarihi itibari ile İsrail'e 1019 ürünün ihracatının durdurulduğunu bildirdi. Bakanlığın açıklamasında şu ifadeler yer aldı:
"Bu arada, 7 Ekim 2023'ten sonraki dönemde İsrail ile ticaretin özel sektör kuruluşları ve yabancı sermayeli yatırımcıların yaptığı da defaatle vurgulanmıştır. 3 hafta sonra 2 Mayıs 2024'te hükümetimizin aldığı kararla, Türkiye'den İsrail'e bütün ürün gruplarında ihracat, ithalat, transit ticaret tamamen durdurulmuştur. Gümrüklerde ve serbest bölgelerimizde İsrail ile ticaret işlemi yapılamaz. 2 Mayıs 2024'ten bu yana İsrail ile ticaret sıfırdır."
Bakanlık ayrıca İsrail'e 2024'te 2,8 milyar dolarlık ihracat yapıldığı yönünde çıkan haberleri de yalanladı.
İsrail'in verileri ise Türkiye ile ticaretin sürdüğünü ortaya koydu. İsrail Merkezi İstatistik Bürosu tarafından paylaşılan verilere göre, 2025 yılının 5 ayılık bölümünden İsrail'in Türkiye'den yaptığı ithalat 397,7 milyon dolar oldu. Bu rakam aynı yılın 7 aylık diliminde ise yaklaşık 567 milyon dolar seviyesine geldi. İsrailli yetkililerin 2025 yılının tamamı için beklediği rakam ise 900 milyon dolar ile 1 milyar dolar arasında değişiyor.
Öte yandan, İsrail kaynakları, Türkiye'nin ambargosu nedeniyle İsrail menşeli ürünlerin Türkiye pazarına girişinin neredeyse tamamen kesildiğini belirtiyor.
Edinilen bilgilere göre, İsrail'in "Türkiye'den ithalat" olarak kayıtlarına geçen ürünlerin bir kısmı aslında Filistin'e gönderildi. Türkiye'nin gümrük kayıtlarında varış noktası Filistin olarak görülen ve aralarında gıda, çimento ve tekstil olan ürünlerin büyük kısmı Filistin'in bağımsız bir limanı olmadığı için İsrail'in Aşdod ve Hayfa limanlarına indiriliyor. İsrail ise bu ürünleri "Türkiye'den ithalat" olarak kaydediyor.
TÜİK'in verilerine göre İsrail'e hiç ihracat yapılmamasına rağmen İsrail'de bu verilerin farklı görünmesinin bir nedeni daha var. Malların kağıt üzerinde Yunanistan gibi komşu ülkelere satıldığı, ancak limanlardan yükleme yapıldıktan sonra gemilerin rotasını İsrail'e kırdığı veya malların aktarma limanlarında belgelerinin değiştirildiği öğrenildi.
İsrail İstatistik Ofisi'ne göre Türkiye ile ticaret 2023 yılı öncesine göre yüzde 80'e kadar düşüş gösterse de tamamen bitmedi.
Ekonomist İnan Mutlu sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Türkiye, 2025 yılında İsrail'e 924 milyon dolar ihracat yaptı" dedi.
Öte yandan Reuters'in bir haberine göre Azerbaycan petrolü Türkiye üzerinden İsrail'e gönderiliyor. Ceyhan Limanı'ndan İsrail'e gönderilen Azerbaycan petrolü miktarının 2025 yılında son 3 yılın en yüksek seviyesine ulaştığı öğrenildi.
Kpler verilerine göre, İsrail'in Ceyhan'dan Azerbaycan ham petrolü ithalatı 2025 yılında bir önceki yıla göre %31 artarak günde 94.000 varile ulaştı; bu, 2022'den bu yana en yüksek seviye ve İsrail'in ikinci büyük tedarikçisi olan Rusya'ya karşı liderliğini daha da genişletti.
Öte yandan Ceyhan'dan İsrail'e petrol teslim etmek üzere yola çıkan gemiler genellikle takip cihazlarını kapatıyor ve denizcilik yetkililerine başka varış noktalarını bildiriyor; bu da sevkiyatların resmi olarak kaydedilmemesine yol açıyor.
Kaynak: Ekonomi Servisi