Anadolu'da, özellikle Güneydoğu'da serinletici olarak tüketilir. İçeriğindeki glisirizin maddesi şekerden onlarca kat daha tatlıdır ve doğal bir tatlandırıcı görevi görür. Bilimsel çalışmalar, meyan kökünün mide mukozasını koruyucu mukus tabakasını artırdığını, asit üretimini dengelediğini ve iltihap azaltıcı etki gösterdiğini doğrulamaktadır.
Bu nedenle reflü, gastrit, mide yanması, hazımsızlık ve ülser gibi sindirim sistemi rahatsızlıklarında doktorlar tarafından doğal destek olarak önerilir. Meyan şerbeti, mide duvarını kaplayarak asidin tahrişini önler, yemek borusu tahrişini azaltır ve Helicobacter pylori gibi bakterilere karşı da yardımcı olabilir.
Meyan şerbeti sadece mide için değil genel sağlık için de pek çok fayda sağlar. Mide asidini düzenleyerek reflü ve gastrit semptomlarını hafifletir, mide ülserinin iyileşme sürecini destekler. Boğaz ağrısı, öksürük ve üst solunum yolu rahatsızlıklarında yatıştırıcı etki gösterir. Anti-enflamatuar özelliği sayesinde vücuttaki iltihaplanmayı azaltır, bağışıklık sistemini güçlendirir. Bazı araştırmalarda antiviral ve antibakteriyel etkileriyle soğuk algınlığı, bronşit gibi durumlarda fayda sağladığı belirtilir. Ayrıca hazımsızlık, kabızlık ve mide bulantısını gidermede etkilidir. Yaz aylarında susuzluğu önler, enerji verir ve doğal bir serinletici olarak tercih edilir.
Evde meyan şerbeti hazırlamak oldukça basittir. Temel tarif için 100 gram temizlenmiş ve ezilmiş meyan kökünü alın. Yaklaşık 5-6 litre soğuk suya koyun ve 12-24 saat boyunca oda sıcaklığında bekletin. Bu süre içinde kökün aktif maddeleri suya geçer ve şerbet koyu bir kıvam alır. Bekleme sonunda karışımı süzün, tortuları temizleyin. İsteğe göre şeker ekleyerek tatlandırın; geleneksel tariflerde şeker miktarı damak zevkine göre ayarlanır. Daha yoğun tat için meyan kökünü kaynatıp soğutarak da hazırlayabilirsiniz. 2 litre suyun içine 50-100 gram meyan kökü tozu koyup kaynatın, ardından şeker ilave edip soğutun. Buzdolabında saklayarak gün boyu tüketebilirsiniz. Taze nane veya limon ekleyerek aromasını zenginleştirebilirsiniz.
Uzmanlar, meyan şerbetinin ölçülü tüketilmesini vurgular. Sağlıklı bireyler için günde 1-2 bardak idealdir. Mide şikayetleri için başlangıçta günde 1 bardak aç karnına içmek faydalı olabilir. Ancak glisirizin içeriği nedeniyle 2-3 bardaktan fazla tüketmek önerilmez. Uzun süreli kullanımda 1-2 haftada bir ara vermek gerekir. Günlük glisirizin alımının 100-200 mg'ı aşmaması tavsiye edilir; bu da yaklaşık 1-2 bardak şerbete denk gelir. Aşırı tüketimde yan etkiler artar.
Ev yapımı meyan şerbetini cam kavanoz veya şişelerde buzdolabında saklayın. Buzdolabında 7-10 gün tazeliğini korur. Daha uzun süre için küçük porsiyonlara bölüp dondurucuda muhafaza edebilirsiniz. Şerbeti hazırladıktan sonra tortu oluşmaması için süzerek saklayın. Oda sıcaklığında bırakmamaya özen gösterin, yoksa mayalanma riski artar. Taze hazırlamak her zaman daha lezzetli ve faydalıdır.
Meyan şerbeti faydalı olsa da aşırı tüketimde glisirizin nedeniyle potasyum düşüklüğü, sodyum tutulumu ve yüksek tansiyon yapabilir. Ödem, baş ağrısı, yorgunluk, kalp ritim bozuklukları ve nadir durumlarda kalp yetmezliği görülebilir. Uzun süreli kullanım böbrek yükünü artırır. Hamileler erken doğuma yol açabileceği için kaçınmalıdır. Emziren anneler, hipertansiyon, kalp hastalığı, böbrek sorunu olanlar ve kortizon kullananlar doktora danışmadan tüketmemelidir. Çocuklarda aşırı tüketim zeka geriliği gibi ciddi sorunlara yol açabilir.
Çocuklar için meyan şerbeti sınırlı miktarda verilebilir ancak 2 yaş altı bebeklere kesinlikle önerilmez. Okul çağındaki çocuklar günde yarım bardaktan fazla içmemelidir. Yaşlılarda tansiyon ve böbrek sorunları yaygın olduğundan dikkatli olunmalı, doktor onayı alınmalıdır. Her iki grupta da ölçülü tüketim şarttır; fazla alım yan etki riskini artırır.
Kaynak: Haber Merkezi