Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Suudi Arabistan'a gerçekleştirdiği ziyarette iki ülke arasındaki siyasal ve ekonomik ilişkilerin yanı sıra savunma sanayii alanındaki olası iş birlikleri de konuşuldu.
Erdoğan, ziyaret sonrası uçakta gazetecilere yaptığı açıklamada yerli üretim savaş uçağı KAAN için bir ortaklığın olabileceğinin altını çizerek "Kaan sadece bir savaş uçağı değil, Kaan Türkiye'nin mühendislik kabiliyetinin, bağımsız savunma iradesinin sembolüdür. Kaan ile ilgili övgü dolu birçok geri dönüş aldık. Dünyada bu alanda daha fazla söz sahibi oldukça, bu tür iş birliklerimiz de kesinlikle artacaktır. Kaldı ki Suudi Arabistan ile bu konuda ortak yatırım söz konusu. Her an bu ortak yatırımı da gerçekleştirebiliriz" ifadelerini kullandı.
Ayrıca bu ay Riyad'daki Dünya Savunma Fuarı'nda KAAN'ın Suudi bayrağıyla süslenmiş bir maketi sergilendi.
Suudi Arabistan'ın KAAN için Türkiye ile yapması beklenen ortaklık ile savunma alanında ortaklarını genişletmeyi hedeflediği belirtilirken bu konunun ABD'de rahatsızlığa neden olduğu öğrenildi.
Middle East Eye'da yer alan habere göre, ismi açıklanmayan bir ABD'li yetkili "Suudilere verilen mesaj şuydu: 'ABD'nin karşılamadığını düşündüğünüz hangi ihtiyacınız var da Kaan için Türkiye'ye gitmeniz gerekiyor?" dedi.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, ABD ziyaretinde Başkan Trump ile görüşmüştü. Trump görüşme sonrası yaptığı açıklamada Suudi Arabistan'ın gelişmiş F-35 savaş uçakları satın alacağını açıklamış ve kapsamlı bir stratejik savunma anlaşması duyurmuştu. Ancak ABD yönetimi, Suudi Arabistan'ın farklı ülkelerle kurmayı planladığı ortaklıklar konusunda açıklık istedi.
ABD'nin itirazları sonrası Suudi Arabistan, Pakistan'ın JF-17 savaş uçağını satın almayacağına dair güvence verdi. Riyad'ın, İslamabad'a verdiği milyarlarca dolarlık krediyi bu uçakların alımına dönüştürebileceği yönündeki haberler Washington'da tepki çekmişti.
ABD'li yetkililer, Türkiye'nin geliştirdiği yeni nesil KAAN savaş uçağı programına olası Suudi katılımı konusunda benzer bir güvence almış değil.
Uzmanlar, Suudi Arabistan'ın savunma alanında alternatiflerini geliştirme çabasındayken, ABD'nin ise savunma alanında müttefiklerinin tek alternatif olarak kalmak istediğini belirtiyor.
Suudi Arabistan'ın Türkiye ile temasları, bölgedeki hızlı jeopolitik değişimle paralel ilerliyor. Riyad, Sudan iç savaşında BAE'ye karşı pozisyon aldı; Yemen'de Abu Dabi'yi geriletmeye çalışıyor ve Sudan ordusunu Mısır ve Türkiye ile birlikte destekliyor.
Bu süreçte Suudi Arabistan Pakistan, Türkiye, Katar ve Mısır'la iş birliğini artırırken; BAE ile İsrail arasındaki yakınlık daha görünür hale geldi.
Cinzia Bianco, Trump'ın F-35 vaatlerinin İsrail yanlısı çevrelerin baskısıyla hayata geçmeyebileceği endişesinin Riyad'da güçlü olduğunu belirtti. ABD Senatörü Lindsey Graham'ın Münih Güvenlik Konferansı'nda Suudi Veliaht Prensi'ni sert sözlerle eleştirmesi de bu gerilimin işareti olarak yorumlandı.
Bianco, "Suudi F-35 anlaşması İsrail'le normalleşmeden ayrıldı. BAE'nin F-35 anlaşması Çin nedeniyle gerçekleşmemişti. Suudi Arabistan'da da İsrail faktörü engel olabilir. İsrail büyük bir itiraz başlatırsa ne olur?" diye sordu.
Sonuç olarak, uzmanlara göre Suudi Arabistan, İsrail'den daha düşük özellikli bir F-35 versiyonu sunulsa bile anlaşmayı kabul edebilir; ancak memnuniyetsizlik sürecek.
Öte yandan Riyad'ın KAAN hamlesi ise Washington'a açık bir mesaj niteliği taşıyor: Suudi Arabistan, silah pazarında tek seçeneğe bağlı kalmak istemiyor.
Kaynak: Dış Haberler Servisi