BAREM Araştırma'nın 2024 yılı Kasım ayında gerçekleştirdiği ve 2014-2024 döneminde seçilen 94 televizyon dizisini kapsayan çalışma, yapımlardaki şiddet unsurlarını sosyal antropolog ve sosyologların iş birliğiyle analiz etti. Araştırmada ayrıca bu içeriklerin izleyiciler üzerindeki etkileri, Türkiye temsili kantitatif analiz verilerle değerlendirildi.
Araştırma kapsamında Türkiye genelinde görüşülen 1095 kişinin yüzde 73'ü televizyondan dizi ya da film izlediğini belirtiyor. Bu oran kadınlarda yüzde 76'ya yükselirken erkeklerde yüzde 70 seviyesinde kalıyor. Televizyondan dizi veya film izleme oranı tüm yaş gruplarında yüzde 70'in üzerinde seyrediyor; en yüksek oran yüzde 77 ile 15-24 yaş grubunda görülüyor. 25-34 yaş grubunda oran yüzde 70, 35-44 yaş grubunda yüzde 72, 45 yaş ve üzeri grupta ise yüzde 73 olarak ölçülüyor.
Araştırmada katılımcılara dizilerde fiziksel saldırıya varan kavga sahneleri ve şiddet unsurlarını görmekten rahatsız olup olmayacakları soruldu; yüzde 53'ü bu tür sahnelerden rahatsız olacağını, yüzde 41'i ise rahatsızlık duymayacağını ifade etti. Fiziksel şiddet içeren kavga sahnelerine yönelik hassasiyet kadınlarda yüzde 69'a yükselirken erkeklerde yüzde 38 seviyesinde kaldı. Silah kullanılan, yaralama ya da öldürme amacı taşıyan sahneler söz konusu olduğunda rahatsızlık oranı yüzde 59'a çıkıyor; bu başlıkta kadınların oranı yüzde 76'ya ulaşırken erkeklerde yüzde 41'de kalıyor.
Çocuğa yönelik şiddet sahneleri en yüksek tepkiyi topluyor ve katılımcıların yüzde 91'i bu içeriklerden rahatsız olacağını belirtiyor; kadınlarda oran yüzde 94, erkeklerde yüzde 89 olarak ölçülürken, 45 yaş ve üzeri grupta rahatsızlık oranı yüzde 95 ile en yüksek seviyeye ulaşıyor. Kadına yönelik şiddet unsurlarını izlemekten rahatsız olacağını ifade edenlerin oranı ise yüzde 92'ye çıkıyor; her iki cinsiyette de oranlar yüzde 90'ların üzerinde seyrederken kadınlarda yüzde 94, erkeklerde yüzde 90 olarak sonuçlara yansıyor.
Dizilerin tamamında fiziksel ve ekonomik şiddet görülürken, yüzde 97'sinde psikolojik şiddet ve yüzde 34'ünde cinsel şiddet yer alıyor. Kadına yönelik şiddet ise dizilerin yüzde 86'sında bulunuyor. Dizilerdeki şiddet sahnelerinin yüzde 49,46'sı orta yoğunlukta, yüzde 32,26'sı ise çok yüksek düzeyde şiddet içeriyor. Veriler, dizilerde şiddetin çoğunlukla orta ve yüksek yoğunlukta işlendiğini gösteriyor. Gösterim biçimi açısından şiddet sahnelerinin yüzde 52,69'u açık ve detaylı, yüzde 46,24'ü dolaylı biçimde sunulurken, yüzde 1,08'lik bölüm ise görselleştirilmiyor.
Psikolojik şiddet türleri arasında baskı, travma yaratma ve intikam gibi unsurlar yüzde 1,12 oranında dizilerde yer alırken, kıskançlık yüzde 3,37 ve diğer psikolojik şiddet türlerinin tamamı yüzde 88,76 oranında içeriklerde kendine yer buluyor. Şiddet biçimlerinin yüzde 25'i için haklı bir neden sunulurken, yüzde 20,83'ünde böyle bir gerekçe bulunmuyor. Yüzde 54,17'sinde ise sebep bilinmiyor. Fiziksel şiddet türlerine bakıldığında en sık rastlananlar yüzde 52,3 ile yumruklaşma ve dayak, yüzde 6,7 ile ateşli silah kullanımı ve yüzde 22,2 ile hepsini içeren sahneler oluyor. Şiddet sahneleri yüzde 71 oranıyla genellikle ana ve yan karakterlerin birlikte yer aldığı sahnelerde gerçekleşiyor. Yüzde 29'unda ise yalnızca yan karakterler tarafından uygulanıyor.
Araştırmaya göre yüzde 74 oranıyla şiddetin sonuçlarının belirsiz bırakıldığı görülüyor. Dizilerin yüzde 17'sinde şiddetin olumsuz sonuçları gösterilirken yüzde 9'unda ise olumlu sonuçlar aktarılıyor.
BAREM'in Dizi ve Filmlerde Şiddet Sahnelerine Dair Algılar Araştırması, Türkiye genelinde 1095 kişiyle gerçekleştirildi. Katılımcıların yüzde 73'ü televizyondan dizi izlediğini belirtirken yüzde 30'u hem televizyon hem dijital platformlardan içerik tükettiğini ifade etti; yüzde 27'lik bir kesim ise her iki mecradan da dizi izlemediğini söyledi. Dijital platformlardan dizi ve film izleme oranı yüzde 36 seviyesinde ölçüldü. Sosyoekonomik statü kırılımında AB SES grubu yüzde 55 ile belirgin biçimde ayrışırken en düşük oran yüzde 18 ile DE SES grubunda görüldü. Sosyoekonomik koşullar iyileştikçe televizyondan dizi izleme oranında artış gözlendi. Dijital platform kullanımı yaş bazında incelendiğinde ise en yüksek oran yüzde 48 ile 25-34 yaş grubunda kaydedildi.
Kaynak: Haber Merkezi