Kolon kanseri vakaları 50 yaş altında hızla artıyor. Uzmanlar, erken teşhisin önemine vurgu yaparak, tarama yetersizliği konusunda uyarıyor.
Aktör James Van Der Beek’in 48 yaşında ölmesine neden olan kolon kanseri, 50 yaş altı kişilerde artıyor. Uzmanlar geç teşhise ve tarama yetersizliğine dikkat çekiyor.
50 yaş altı kişilerde kolorektal kanser olarak isimlendirilen bağırsak kanseri vakaları artışta. En son ABD’li oyuncu James Van Der Beek’in 11 Şubat’ta 48 yaşında kolon kanserinden ölümü gündeme geldi. Daha önce 50 yaş altı bazı sanatçılar da yaşamını kolon kanserinden yitirmişti. Queen’s University Belfast’tan Prof. Helen Coleman da 1990’lardan bu yana 50 yaş altı kişilerde kolorektal kanser vakalarının üçte bir oranında arttığını duyurdu.
Milliyet’ten Didem Seymen’e konuşan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Cem Terzi, kalın bağırsak kanserinin artık yalnızca ileri yaş hastalığı olarak görülemeyeceğini belirterek şunları söyledi: "1995’te her 10 hastadan biri 55 yaşın altındayken, bugün tanı konulan hastaların yaklaşık beşte biri bu yaş grubunda. Bu alarm verici bir artış." Türkiye’de kanser istatistiklerinin yeterince sağlıklı olmadığını vurgulayan Terzi, bu nedenle çoğu verinin Batı kaynaklı çalışmalara dayandığını söyledi.
Kolorektal kanser, genellikle polip adlı öncül lezyonlardan gelişiyor ve yavaş seyrediyor. Erken evrede yakalandığında tedavi başarısı yüzde 90’ın üzerinde. Türkiye’de 50 - 70 yaş arası bireylerde iki yılda bir dışkıda gizli kan testi, 10 yılda bir kolonoskopi öneriliyor. Tarama hizmetleri aile hekimlikleri ve KETEM’ler aracılığıyla ücretsiz sunuluyor. Ancak Prof. Dr. Cem Terzi’ye göre, uygulamada erişim çok sınırlı ve programlar gençleri kapsamıyor. ABD’de ise 2021’den itibaren tarama başlangıç yaşı 50’den 45’e indirildi. Uzmanlara göre, gençlerde en önemli sorunlardan biri tanı gecikmesi.
Makattan kanama, genç vakaların yüzde 46’sında görülürken, 50 yaş üstünde bu oran yüzde 26.
Kolorektal kanserlerin üçte birinde aile öyküsü bulunuyor. Fakat vakaların yüzde 70’inde ailede kanser öyküsü bulunmuyor. Bu da "Ailemde yok, bana olmaz" düşüncesinin yanıltıcı olduğunu ortaya koyuyor. Şişmanlık, kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, fiziksel hareketsizlik gibi faktörler riski artırsa da uzmanlar artışı yalnızca yaşam tarzıyla açıklamanın yetersiz olduğunu belirtiyor. Prof. Dr. Cem Terzi, "Kanser artıyor çünkü çevre kirleniyor. Hava, su, toprak kirleniyor. Pestisitler, sanayi atıkları, asbest ve fosil yakıtlar ciddi risk oluşturuyor" şeklinde konuştu.
Prof. Dr. Cem Terzi, genç hastalarda uygulanan tedavilerin daha agresif olmasına rağmen yaşama oranlarının yaşlılarla benzer olduğunu belirtti. Terzi, bunun kanserin gençlerde daha agresif biyolojiye sahip olmasından kaynaklandığını vurguladı. Terzi "Kanser, çevre politikalarının, iş güvenliğinin, gıda rejiminin, kentleşmenin ve sağlık sisteminin ortak ürünüdür. Ama sistem sorumluluğu bireye yüklüyor. Oysa geç kalan hasta değil geç kalan tarama programıdır" dedi. Uzmanlar, erken tanının, kolorektal kanserde hayat kurtardığını söylüyor ve makattan kanama ve açıklanamayan kansızlık durumlarında mutlaka ileri inceleme yapılması gerektiğini vurguluyor.
Kaynak: Diğer / Haber Merkezi
