ABD’de hazırlanan gizli bir istihbarat raporu, İran’a yönelik kapsamlı bir askeri operasyonun bile ülkedeki mevcut yönetimi devirmesinin oldukça zor olduğunu ortaya koydu. ABD Ulusal İstihbarat Konseyi tarafından hazırlanan değerlendirme, İran’daki siyasi ve askeri yapının dış müdahalelere karşı dayanıklılığını vurguluyor.
Washington Post’a konuşan ve raporun içeriğine hakim olduğu belirtilen üç kaynağa göre, analizler ABD’nin İran’daki rejimi askeri güç yoluyla değiştirme planlarının uygulanabilirliğine dair ciddi şüpheler içeriyor. Raporda, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran yönetimini devirmek ve yerine Washington’a yakın bir lider getirmek yönündeki olası planlarının kolay gerçekleşmeyeceği ifade ediliyor.
Raporda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyon başlatmasından yaklaşık bir hafta önce iki ayrı senaryo üzerinde çalışma yapıldığı belirtildi. İlk senaryo, İran’ın üst düzey yöneticilerini hedef alan sınırlı ve nokta atışı operasyonları kapsarken; ikinci senaryo ise ülkenin siyasi liderliği ve devlet kurumlarına yönelik geniş çaplı bir askeri saldırıyı ele alıyor.
ABD istihbaratına göre İran’daki dini ve askeri elit yapı, ülkenin dini lideri Ali Hamaney’in ölümü gibi kritik bir durumda bile iktidarın devamlılığını sağlayacak mekanizmalara sahip. Raporda ayrıca İran’daki muhalefetin parçalı yapısının yönetimi devralma ihtimalini zayıflattığına dikkat çekiliyor.
ABD’de 18 farklı istihbarat kurumunun analizlerini bir araya getiren Ulusal İstihbarat Konseyi, Washington yönetimine stratejik değerlendirmeler sunan en önemli kurumlardan biri olarak kabul ediliyor.
CIA, rapora ilişkin soruların Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi’ne yönlendirilmesi gerektiğini belirtirken, ilgili kurum konu hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Beyaz Saray ise Trump’ın askeri operasyonu onaylamadan önce söz konusu rapor hakkında bilgilendirilip bilgilendirilmediğine dair bir açıklama yapmadı.
Raporda ayrıca ABD’nin İran’a kara birlikleri göndermesi veya ülkedeki etnik grupları silahlandırarak bir isyan başlatması gibi senaryoların değerlendirme dışında bırakıldığı aktarıldı.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, İran’a yönelik askeri operasyonun hedeflerinin İran’ın balistik füze kapasitesini ortadan kaldırmak, üretim altyapısını yok etmek, donanmasını etkisiz hale getirmek ve bölgedeki vekil güçlere sağlanan askeri desteği sonlandırmak olduğunu söyledi. Kelly, açıklamasında İran yönetiminin ciddi baskı altında olduğunu savundu.
Raporda ele alınan liderlik değişimi konusu İran içinde de tartışılmaya devam ediyor. Ülkede dini liderin yerine geçecek isim, Uzmanlar Meclisi tarafından belirleniyor. İsrail’in geçtiğimiz günlerde Uzmanlar Meclisi’nin bulunduğu binayı hedef aldığı iddiaları da bölgedeki gerilimi artırdı.
Son dönemde İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in oğlu Mojtaba Hamaney’in yeni lider olabileceğine dair spekülasyonlar gündeme gelirken, bu konuda resmi bir açıklama yapılmadı. Batılı güvenlik kaynaklarına göre Devrim Muhafızları Mojtaba Hamaney’e destek verirken, bazı siyasi isimlerin bu ihtimale mesafeli olduğu belirtiliyor.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin İran’daki liderlik sürecine müdahale edebileceği yönündeki açıklamalara tepki gösterdi. Kalibaf, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda İran’ın geleceğinin yalnızca İran halkı tarafından belirleneceğini vurguladı.
Mevcut ve eski ABD yetkilileri, İran’da şu ana kadar kitlesel bir halk ayaklanması ya da güvenlik kurumlarında ciddi bir bölünme yaşandığına dair güçlü bir işaret bulunmadığını belirtiyor. Uzmanlara göre İran yönetimi, geçmiş protestolarda sert güvenlik önlemleri alarak iç kontrolünü korumayı başardı.
Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü’nden Holly Dagres, İran’daki yönetici elitin ideolojik yapısının ABD’ye karşı direnç üzerine kurulu olduğunu belirterek bu nedenle dış baskının siyasi sonuç üretmesinin zor olduğunu ifade etti.
Brookings Enstitüsü’nden İran uzmanı Suzanne Maloney ise İran yönetiminin bölgesel etkisinin zayıflamış olabileceğini ancak ülke içinde hâlâ güçlü bir kontrol mekanizmasına sahip olduğunu dile getirdi.
Kaynak: Haber Merkezi
