Batı Afrika ülkesi Nijer, 2023 yılından bu yana askeri cunta tarafından yönetiliyor. Mevcut yönetim, Fransız etkisinden çıkmak için bazı kaynakları millileştirirken Fransız şirket Orano’ya ait 1000 ton uranyuma el koydu. ‘Sarı kek’ olarak da bilinen uranyum konsantresi, nükleer santrallerde yakıt olarak kullanıyor. Ancak bu ürün silah yapımında kullanılamıyor.
Cunta yönetimi, yaklaşık 240 milyon dolar değerindeki uranyum konsantresini Arlit'ten başkent Niamey'deki bir hava üssüne taşıdı. Uranyumun taşındığı üs terör örgütü IŞİD’in saldırısına uğramıştı.
Terör örgütünün saldırısında asış hedef askeri varlıklar olsa da bu durum depolanan uranyumun ne kadar savunmasız durumda olduğunu ortaya koydu. Analistler, terör örgütlerinin bir sonraki saldırısında uranyumu da hedef alabileceğinden endişe ediyor.
IŞİD ve El Kaide gibi terör örgütlerinin uzantıları Nijer’in özellikle batısında saldırılar gerçekleştiriyor. Nijer ordusu, terör örgütleri ile on yıllardır çatışıyor.
Nijer Madencilik Bakanı Albay Ousmane Abarchi, yaptığı açıklamada el konan uranyumu istedikleri ülkeye ya da şirkete satabileceklerini söyledi. Ancak bu durumun çok kolay olmadığı belirtiliyor.
Uranyumu işleten şirket Orano, yaptığı açıklamada bir tahkim heyetinin geçen Eylül ayında Nijer'e uranyum satmaması, devretmemesi veya devrine aracılık etmemesi yönünde karar verdiğini belirtti. Ayrıca Fransız şirket ortaya çıkacak potansiyel bir aracıya yasal işlem başlatacaklarını vurguladı.
Bu durum bir şirketin el konan uranyuma talip olma ihtimalini oldukça düşük tutuyor.
Ayrıca Nijer yönetimi, Rusya ve Çin ve ABD’nin yanı sıra Birleşik Arap Emirlikleri merkezli şirket Axia Power ile görüştüklerini duyurdu. En muhtemel alıcı Rusya gibi görülse de Nijer yönetimi, Batı ülkelerinin kendilerine yaptırım uygulama endişesinden dolayı bu ihtimalden vazgeçme olasılığının olduğu öğrenildi.
Öte yandan el konan uranyumun satışı için anlaşma yapılsa bile bunu ülkeden çıkarmanın çok zor olduğu öğrenildi. Çünkü çevredeki yollarda ciddi güvenlik riski bulunuyor. Benin ile olan sınır 2023'ten beri büyük ölçüde kapalı. Bu durum, Lomé limanına ulaşmak için Burkina Faso ve Togo üzerinden zorlu bir kara yolu koridoru bırakıyor.
İsyan olaylarının etkilediği bölgelerden yüksek değerli malzemelerin taşınması, muhtemelen Rus refakatçilerinin de dahil olacağı ağır güvenlik önlemleri gerektirecektir. Analistler bu fikri riskli ve öngörülemez olarak nitelendiriyor.
Nijer’deki askeri cuntanın Fransız şirkete ait uranyuma el koyması, Batı Afrika yükselen Fransa karşıtlığının bir başka kanıtı olarak görülüyor. Nijer, Mali ve Burkina Faso'daki askeri cuntalar Fransa'dan uzaklaşarak, genellikle Rusya ile yeni güvenlik ortaklıkları arayışına girdiler.
Uranyum, Nijer ekonomisi için hayati önem taşıyor. Bu stokun satılması, ekonomik sıkıntı çeken hükümete acilen ihtiyaç duyulan nakit akışını sağlayabilir. Satılmaması ise siyasi açıdan hassas bir varlığın istikrarsız bir ortamda kalmasına yol açabilir.
Kaynak: Dış Haberler Servisi
