ÇKS’de Dijital Söylem Çöktü: Çiftçi Yeniden Odaya Mahkûm
2022’de “52 milyon lira çiftçinin cebinde kaldı” denilerek dijital devrim olarak sunulan ÇKS sistemi, bugün çiftçiyi yeniden ziraat odalarının kapısına yönlendiriyor. e-Devlet vaadi sahada fiili zorunluluğa dönüştü.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2022 yılında Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) yönetmeliğinde yaptığı değişiklik, kamuoyuna “bürokrasiyi azaltan dijitalleşme hamlesi” olarak sunulmuştu. Dönemin Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi, ÇKS başvurularının e-Devlet üzerinden alınmasıyla çiftçinin il ve ilçe müdürlüklerine gitmekten kurtulduğunu, yalnızca ulaşım ve belge masraflarından 52 milyon liralık tasarruf sağlandığını açıklamıştı.
Kirişçi’nin hesabına göre; her bir başvuruda ortalama 100 liralık giderin ortadan kalkması, 517 bin başvuruda 52 milyon liranın çiftçinin cebinde kalması anlamına geliyordu. Mesaj netti:
“ÇKS artık aracısız, masrafsız ve tamamen dijital.”
Ancak sahada tablo değişti
Bugün, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı döneminde ÇKS yenilemek isteyen çiftçilerin karşılaştığı uygulama, bu söylemle ciddi bir çelişki ortaya koyuyor. Çiftçiler, ÇKS belgelerini e-Devlet üzerinden yenilemek istediklerinde sistem tarafından ziraat odalarına yönlendiriliyor.
Ziraat odalarında üyelik veya üyelik güncellemesi yapılmadan ÇKS yenilenemiyor. Bu işlem tamamlanmadığında ise tarımsal desteklere erişim de mümkün olmuyor. Böylece e-Devlet, bağımsız bir başvuru kanalı olmaktan çıkıyor; fiilen ön koşullu bir sisteme dönüşüyor.
“Aracı kalktı” denmişti, aracı geri mi geldi?
2022’de yapılan yönetmelik değişikliğinin temel gerekçesi;
Ancak bugün gelinen noktada çiftçi:
Bu durum, yönetmelik ile uygulama arasında ciddi bir uyumsuzluk olduğu yönündeki tartışmaları da beraberinde getiriyor.
52 milyon lira söylemi yeniden sorgulanıyor
Bir dönem “çiftçinin cebinde kaldı” denilen 52 milyon liralık tasarruf hesabı, bugünkü fiili uygulamalarla birlikte yeniden tartışma konusu oldu. ÇKS’de dijitalleşme söylemi sürerken, çiftçinin karşılaştığı zorunluluklar şu soruyu gündeme taşıyor:
“Eğer ÇKS e-Devlet’ten yapılacaksa, ziraat odası neden fiilen şart?”
Ortaya çıkan tablo, ÇKS’nin artık yalnızca bir tarımsal kayıt mekanizması olmadığını; aynı zamanda yetki paylaşımı, kurumsal yönlendirme ve sistemsel şeffaflık tartışmalarının merkezinde yer aldığını gösteriyor.
Çiftçi için ise tablo net:
Dijitalleşme vaadi var, ancak sahada kapılar hâlâ fiziki olarak çalınıyor.
Haber Merkezi
