Dünya genelinde günlük 100 milyon varili aşan petrol talebinin büyük bölümü stratejik boğazlar üzerinden taşınıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 70’i ve deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yüzde 90’ından fazlası belirli “dar geçitler” üzerinden gerçekleşiyor.
Bu rotalar arasında Malakka ve Hürmüz boğazları öne çıkarken Süveyş Kanalı, Babu’l Mendeb, Danimarka ve Türk boğazları ile Panama Kanalı da küresel enerji ticaretinde kritik rol oynuyor. Güney Afrika’daki Ümit Burnu ise önemli bir alternatif rota olarak kullanılıyor.
Hint Okyanusu ile Pasifik Okyanusu’nu birbirine bağlayan Malakka Boğazı, petrol transit hacmi açısından dünyanın en yoğun dar geçidi konumunda. 2025’in ilk yarısında bu boğazdan günlük yaklaşık 23,2 milyon varil petrol taşındı.
Bu miktar, küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 22’sine ve deniz yoluyla taşınan petrolün yüzde 29’una karşılık geliyor. Boğazdan geçen petrolün büyük bölümü Orta Doğu’dan Doğu Asya’ya ulaştırılıyor.
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı ise dünyanın en stratejik petrol geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
2025’in ilk yarısında bu boğazdan günlük ortalama 20,9 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı.
Bu hacim, dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine denk geliyor.
Boğazdan geçen petrolün yaklaşık yüzde 80’i Japonya, Çin, Güney Kore ve Hindistan gibi Asya ülkelerine ulaşıyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’nı kullanan bazı ticari gemileri hedef alması bölgede gemi trafiğini ciddi ölçüde azalttı.
İngiltere Deniz Ticaret Örgütü verilerine göre normalde günde ortalama 138 ticari geminin geçtiği boğazdan 7 Mart’ta yalnızca bir gemi geçiş yaptı.
Petrol tankerlerinin ise geçiş yapmadığı bildirildi.
Kızıldeniz’de artan güvenlik riskleri nedeniyle bazı tankerler Süveyş ve Babu’l Mendeb hattı yerine Güney Afrika’daki Ümit Burnu rotasını kullanmaya başladı.
Bu durum söz konusu hat üzerindeki petrol sevkiyatını önemli ölçüde artırdı.
2025’in ilk yarısında Ümit Burnu üzerinden günlük yaklaşık 9,1 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı.
Ancak bu rota, mesafenin uzaması nedeniyle maliyetleri ve taşıma sürelerini de artırıyor.
Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan İstanbul ve Çanakkale boğazlarını kapsayan Türk boğazları da küresel petrol ticaretinde önemli rol oynuyor. Bu geçitlerden yılda yaklaşık 50 bin gemi geçiş yapıyor.
2025’in ilk yarısında Türk boğazlarından günlük yaklaşık 3,7 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı. Bu miktar, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 5’ine karşılık geliyor.
Kaynak: AA / Haber Merkezi
