Geleneksel meslekler, dijitalleşme ve değişen ekonomik alışkanlıklar karşısında her geçen gün biraz daha geri plana itiliyor. Özellikle aileden devralınan esnaflık kültürü, yeni kuşakların farklı çalışma alanlarına yönelmesiyle birlikte sürdürülebilirliğini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Malatya’da sahaflık da bu dönüşümden en fazla etkilenen mesleklerden biri olarak öne çıkıyor.
Kentte uzun yıllardır sahaflık yapan Nurhan Keçeli, babasından devraldığı mesleği bugünün koşullarında ayakta tutmaya çalışan isimlerden biri. Keçeli, sahaflığın geçmişte yalnızca bir ticaret alanı değil, çarşı kültürünün ve sosyal yaşamın önemli bir parçası olduğunu söylüyor. Ancak bugün bu kültürel yapının büyük ölçüde çözüldüğünü ifade ediyor.
Keçeli, babası Muharrem Keçeli’nin sahaflığa başladığı yılları hatırlatarak, o dönemde kitapçılığın bugüne kıyasla daha sınırlı ama daha canlı olduğunu anlatıyor. “Eskiden sahaf sayısı azdı ama meslek biliniyordu. İnsanlar kitap almak için özel olarak gelir, rafların arasında uzun süre vakit geçirirdi. Şimdi o alışkanlıklar neredeyse tamamen kayboldu” diyor.
E-ticaretin yaygınlaşmasının sahaflık üzerindeki etkisine de dikkat çeken Keçeli, bu mesleğin yalnızca satış rakamlarıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. İnternetten yapılan kitap alışverişinin hız ve fiyat avantajı sunduğunu kabul eden Keçeli, buna rağmen sahaflığın kitapla kurulan fiziksel ve duygusal bağ açısından farklı bir yerde durduğunu belirtiyor. “Kitabı eline alıp sayfalarını çevirmek, kokusunu hissetmek bambaşka bir deneyim. Sahaflık sadece alışveriş değil, bir ilişki biçimi” diye konuşuyor.
Keçeli’ye göre sahafların karşı karşıya olduğu sorunlar yalnızca ekonomik değil. Okuma alışkanlıklarının dönüşmesi de bu süreci hızlandırıyor. Geçmişte her yaştan insanın sahafa uğradığını söyleyen Keçeli, bugün daha dar bir okur kitlesinin kaldığını ifade ediyor. “Hâlâ kitabı eline alıp incelemek isteyenler var ama eskisi kadar değil. Daha çok belli bir ilgi alanına sahip okurlar geliyor” diyor.
Babadan kalan sahaflığı bugün oğlu ile birlikte sürdürdüğünü belirten Keçeli, yeni kuşakların geleneksel mesleklere mesafeli yaklaştığını dile getiriyor. Günümüzde gençlerin daha çok masa başı ve dijital işlere yöneldiğini söyleyen Keçeli, sahaflığın emek ve sabır gerektiren bir meslek olduğunu vurguluyor. “Tozlu kitaplarla uğraşıyorsun, saatlerce ayakta kalıyorsun. Kolay değil ama bu bizim aile mesleğimiz. Ben hâlâ kitabı elime almayı seviyorum” sözleriyle mesleğe olan bağlılığını anlatıyor.
Uzmanlara göre sahafların varlığını sürdürmesi, yalnızca nostaljik bir direnç değil; aynı zamanda kültürel belleğin korunması anlamına geliyor. Sahaflar, baskısı tükenmiş kitaplardan eski dergilere, kişisel notlar taşıyan ciltlerden nadir eserlere kadar birçok materyali koruyarak kültürel sürekliliğe katkı sağlıyor. Ancak artan kira maliyetleri, düşen satışlar ve dijital platformların baskınlığı, bu meslek grubunu her geçen gün daha da zorluyor.
Malatya’daki Keçeli ailesinin sahaflığı sürdürme çabası, Türkiye genelinde giderek azalan sahafların yaşadığı ortak bir mücadelenin de özeti niteliğinde. Babadan kalan mesleklerin birer birer kaybolduğu bu dönemde sahaflık, hem ekonomik hem de kültürel anlamda ayakta kalmaya çalışan nadir geleneklerden biri olarak varlığını sürdürüyor.
Kaynak: Haber Merkezi
