Hürmüz’de kriz büyüyor: 1900 gemi beklemede

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı çevresinde deniz trafiği durma noktasına geldi. Yaklaşık 1900 ticari gemi bölgede mahsur kaldı.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı saldırılar ve İran’ın buna karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nı bu ülkelerle bağlantılı gemilere fiilen kapatması, küresel deniz ticaretinde ciddi bir krize yol açtı.

Geçiş yapamayan gemiler, başta Basra Körfezi olmak üzere boğaz çevresinde beklemeye geçti. Çok sayıda gemi açıkta demirlerken, bölgede yoğun bir yığılma oluştu.

İRAN’DAN YENİ KURALLAR

İran yönetimi, ABD ve İsrail dışındaki ülkelerin belirli şartlarla boğazdan geçişine izin verileceğini duyurdu. Bu kapsamda ülkelerin İran’a karşı saldırılara katılmaması ve ilan edilen güvenlik düzenlemelerine uyması gerektiği belirtildi.

İran Silahlı Kuvvetlerine bağlı Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari ise boğazdaki geçiş düzeninin kalıcı olarak değiştiğini açıkladı. Zülfikari, “Kurallar açık. ABD ve İsrail bağlantılı hiçbir unsurun geçiş hakkı yoktur. Boğazdan kimin geçeceğine biz karar veririz.” ifadelerini kullandı.

1900 GEMİ HAREKET EDEMİYOR

Gemi takip şirketi MarineTraffic verilerine göre, 20-22 Mart itibarıyla Hürmüz Boğazı çevresinde yaklaşık 1900 gemi bekliyor. Bu gemilerin 324’ünü dökme yük, 315’ini petrol ve kimyasal ürün, 267’sini petrol ürünleri ve 211’ini ham petrol tankerleri oluşturuyor.

Veri analitik şirketi Vortexa’ya göre, bölgede mahsur kalan tankerlerde yaklaşık 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bulunuyor.

Ayrıca 177 genel kargo, 174 konteyner, 98 LPG, 42 asfalt ve bitüm, 37 ağır yük taşıyıcı ve 34 LPG/kimyasal tanker de bölgede bekleyen gemiler arasında yer alıyor. Geri kalan kısmı ise farklı türde yük gemileri oluşturuyor.

ŞİRKETLER DE ETKİLENİYOR

Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılığı şirketlerinden Almanya merkezli Hapag-Lloyd, devam eden gerilim nedeniyle 6 gemisinin Basra Körfezi’nde hareket edemediğini açıkladı.

Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi Deniz Taşımacılığı Analiz Müdürü Filipe Gouveia, boğazdaki tıkanmanın denizcilik piyasalarını doğrudan etkilediğini belirtti.

Yakıt fiyatları, boğazın ne kadar süre kapalı kalacağı ve İran’ın geçiş izni verdiği gemi sayısının belirleyici olduğunu ifade eden Gouveia, navlun fiyatlarında ciddi artış yaşandığını kaydetti.

27 Şubat ile 20 Mart arasında Baltık Kirli Tanker Endeksi yüzde 49, Baltık Temiz Tanker Endeksi ise yüzde 78 yükseldi. Konteyner taşımacılığında da artan yakıt maliyetleri ve ek ücretler nedeniyle fiyatlar yukarı yönlü hareket etti.

ALTERNATİFLER YETERSİZ

Uzmanlara göre normal şartlarda küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yüzde 30’u Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bunun yanı sıra kuru yük taşımacılığının yüzde 4’ü ve konteyner hacminin yüzde 3’ü de bu hattı kullanıyor.

Ancak Basra Körfezi’nden yapılan ihracatın yalnızca sınırlı bir kısmı alternatif yollarla taşınabiliyor. Kara yolları ve diğer güzergahların mevcut kapasitesi ise bölgenin normal ticaret hacmini karşılamaktan uzak kalıyor.

Gouveia, mevcut tabloda dünya tanker filosunun yaklaşık yüzde 5,5’inin, konteyner ve kuru yük filolarının ise yüzde 1,5’inin Basra Körfezi içinde bulunduğunu tahmin ettiklerini belirtti.

Kaynak: AA / Haber Merkezi