Kayıt dışı istihdamın boyutu
Türkiye’de ekonominin kronik sorunlarından biri olan kayıt dışı istihdam, sosyal güvenlik sistemini de zorluyor.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2025 yılı sonu itibarıyla ülkede 32 milyon 657 bin kişi istihdam edilirken, bunların 8 milyon 37 bini herhangi bir sosyal güvenlik kaydı olmadan çalışıyor.
Toplam istihdamın yüzde 24,6’sını oluşturan bu kesim, hem sosyal güvenlik sisteminin dışında kalıyor hem de Sosyal Güvenlik Kurumu’nun prim gelirlerinde ciddi kayıplara yol açıyor.
Yapılan hesaplamalara göre sigortasız çalışanların sisteme dahil edilmesi durumunda kurumun prim gelirleri yaklaşık üçte bir oranında artabilir.
Kadınlar ve tarımda oran daha yüksek
Kayıt dışı istihdam kadınlarda daha yüksek seviyede seyrediyor. Erkeklerde kayıt dışı çalışma oranı yüzde 23,3 olurken kadınlarda bu oran yüzde 29,3’e ulaşıyor.
Sektörel dağılımda ise en çarpıcı tablo tarımda görülüyor. Tarım sektöründe çalışan her 10 kişiden yaklaşık 8’i kayıt dışı çalışıyor. Tarım dışı sektörlerde ise kayıt dışı oranı yüzde 15,9 düzeyinde.
Bir sigortasız çalışanın maliyeti
2025 yılı için brüt 33 bin 30 lira olarak uygulanan asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamalara göre bir çalışan için ödenmesi gereken aylık toplam sosyal güvenlik primi 11 bin 138 lira. İşçi ve işveren payını kapsayan bu tutar yıllık bazda yaklaşık 133 bin 663 liraya ulaşıyor.
Bu durum, her bir sigortasız çalışanın Sosyal Güvenlik Kurumu için yıllık aynı tutarda gelir kaybı anlamına geliyor.
Teorik prim geliri 1,1 trilyon lira
Sistemin dışında kalan yaklaşık 8 milyon kişinin asgari ücret üzerinden sigortalı olması halinde Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yıllık prim gelirinde yaklaşık 1 trilyon 74 milyar liralık artış olabileceği hesaplanıyor.
Buna göre ücretli ve yevmiyeli çalışan 2,8 milyon kişinin sisteme dahil edilmesi yaklaşık 375 milyar lira, kendi hesabına çalışan ve işveren konumundaki 3,3 milyon kişinin kaydı 438 milyar lira, ücretsiz aile işçisi olan 2 milyon kişinin sigortalanması ise yaklaşık 260 milyar liralık ek prim geliri sağlayabilir.
Kaynak: Haber Merkezi
