Dünya açısından büyük öneme sahip nadir toprak elementleri açısından Türkiye önemli bir rezerve sahip durumda. Enerji Bakanlığı'na göre Beylikova ve Sivrisihar ilçeleri arasında yer alan sahada 694 milyon ton nadir toprak elementleri (NTE) bulunuyor. Yetkililer, buranın Çin'deki 800 milyon tonluk "Bayan Obo" sahasından sonra dünyanın en büyük ikinci rezervi olduğunu söylüyor.
Stratejik önem atfedilen bu cevherler enerji, savunma ve teknoloji gibi sektörlerde kullanılıyor.
Eskişehir’deki sahanın ABD’ye satılacağına yönelik iddialar geçen aylarda muhalefet tarafından çok sert bir biçimde eleştirildi.
Hükümet tarafı da nadir toprak elementleri konusunda stratejik bir çalışma yapıldığını belirtti.
Nadir toprak elementleri konusunda çok teknik bir konu olduğu için akademi dünyasının da ilgilenmesi gereken bir alan. Bu kapsamda Munzur Üniversitesi’nde 2019 yılında YÖK’ün de onayıyla Nadir Toprak Elementleri Uygulama ve Araştırma Merkezi kuruldu. Ancak Türkiye’de birçok kurum ve uygulamada olduğu gibi teori ve pratik birbiriyle pek örtüşmüyor.
Resmi Gazete’de Nadir Toprak Elementleri Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin müdürlüğünü yapacak kişinin görevleri şöyle sıralanmış:
“- Merkezi temsil etmek, Yönetim Kurulunun gündemini belirlemek, Yönetim Kuruluna başkanlık etmek ve alınan kararları uygulamak.
-Merkezin kısa, orta ve uzun süreli amaç ve politikalarını ve bunlara dayalı eğitim, araştırma ve danışmanlık plan ve programlarını hazırlamak; Yönetim Kurulunun onayından sonra uygulamak.
-Merkez çalışmalarının gerektirdiği görevlendirmeleri yapmak.
-Merkezin yıllık faaliyet raporunu ve bir sonraki yıla ait çalışma programını düzenlemek ve Yönetim Kurulunun görüşünü aldıktan sonra Rektörün onayına sunmak.
- Merkeze ait laboratuvarların amaçları doğrultusundaki çalışmaların düzenli bir biçimde yürütülmesini, laboratuvarların bütün etkinliklerinin gözetim ve denetimlerinin yapılmasını ve sonuçlarının alınmasını sağlamak.
- Merkeze ait laboratuvarların bütçe, ödenek ve personel ihtiyacını Yönetim Kurulunun da görüşünü alarak gerekçesi ile birlikte Rektöre sunmak.
-Merkezin amaçları doğrultusundaki çalışmaların düzenli bir şekilde yürütülmesinden, Merkezin tüm etkinliklerinin gözetim ve denetiminden ve bu konularda gerekli önlemlerin alınmasından Rektöre karşı birinci derecede sorumludur.”
Konu daha öncede dediğimiz gibi teknik, mühendislik fakültelerinin ilgilenmesi gereken bir durum.
Ancak Türkiye’de tek ve ilk olan bu araştırma merkezinin müdürü konunun tam dışında bir alandan geliyor.
Araştırma merkezinin müdürlüğünü Munzur Üniversitesi Tarih Bölümü’nde hocalık yapan Dr. İrfan Durmuş yapıyor.
Kendinizi biraz zorlayarak “Belki nadir toprak elementlerinin tarihiyle ilgili çalışmıştır” diyebilirsiniz. Müdür İrfan Durmuş’un öyle bir çalışması da yok.
İrfan Durmuş’un yüksek lisans tezinin adı “1950-1960 Demokrat Parti iktidarının Elazığ basınında ki yansımaları”, doktora tezinin adı ise “Bağımlılık teorisi kapsamında Vietnam savaşı döneminde Türk Amerikan ilişkileri”
Kaynak: Haber Merkezi
