Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümü'nden Prof. Dr. Mehmet Erdoğan, Prof. Dr. Ülfet Atav, Prof. Dr. Kaan Manisa ve Prof. Dr. Ayla Bozdağ TÜBİTAK projesi kapsamında '6 Şubat 2023'te Pazarcık ve Elbistan Merkezli 7.7 ve 7.6 Büyüklüğündeki Depremlerin Hatay Bölgesindeki Termal Sularda Olası Radon Anomalilerine Etkisi'ni araştırdı. Su kaynakları dahil bölgedeki radon gazı araştırıldı.
Çalışmada; iki su kaynağında radon seviyesinin yaklaşık 5 kat değiştiği görüldü. Radon aktivitesindeki bu önemli değişikliklerin bölgedeki sismik aktivite ile ilişkili olduğu ortaya çıktı.
Su kaynaklarında gözlemlenen radon anomalileri, bölgede gelecekte meydana gelebilecek olası depremlerin tahmininde faydalı olabileceği belirtildi.
Radyoaktif bir gaz olan radon gazının insan sağlığına etkilerine işaret eden Prof. Dr. Mehmet Erdoğan radon gazının yerküre kaynaklı bir jeojenik gaz olduğunun altını çizerek Yerküredeki uranyum içeriğinden kaynaklandığını, yerküredeki doğal uranyumun radyoaktif bozulma zincirinde yer alan bir gaz olduğunu belirtti. Radon gazının yerküreden atmosfere çıktığını söyleyen Erdoğan, gazın yalıtılmamış binaların içine girerek özellikle zemin ve bodrum katlarda biriktiğini ve sağlık sorunları oluşturabileceğini vurguladı.
Radyoaktif bir gaz olan radon gazının bodrum katı veya zemin katlarda biriktiğini ifade eden Erdoğan, "Radon gazı havadaki aerosol dediğimiz mikro ölçekli parçacıklara toz zerreciklerine yapışarak, solunum yoluyla akciğerlerimize girer. Radyoaktif olduğu için de akciğerlerimize yapışan bu partiküller de radyoaktif oluyor. Çünkü alfa yayan, radyasyon yayan bir element içeriyorlar. Bu da akciğerlerimizde bir ışınlama yaparak, yüksek enerjili radyasyon yayar. Bu durum akciğerlerde özellikle epitel hücrelerde radyasyon hasarı ve DNA hasarı vererek akciğer kanserine sebep olabilir. Bu sebepten radon sigaradan sonra dünyada akciğer kanser kanserinin birinci sebebi olarak görülmektedir. Kapalı ortamları havalandırmamız yeterli olacaktır. Korkulacak bir durum yok. Havadan ağır bir gaz olduğu için kapıyı pencereyi açarak cereyan yaptırma usulü gibi havalandırmak gerekiyor" dedi.
Radon gazı çıkışlarının deprem öncesi tahminlerde kullanılabileceğini söyleyen Prof. Dr. Mehmet Erdoğan, radonun kayaçlardan çıktığı bölgede, gaz yer altı suları ile temas halindeyse yer altı sularında da radon artışı gözlenebileceğini belirtti. Toprak gazında bulunan radon gazının özellikle fay hatlarında ya da termal sularda olabileceğini ifade etti. Erdoğan açıklamasına "Çünkü termal sular, fay bölgelerinde ya da jeotermal sular fay bölgelerinde daha çok yeryüzüne çıkarlar. Buralardaki ölçümler deprem öncesinde belki bir anomali gösterebilir. Radon gazının bir kullanım noktası da deprem öncesi bir tahmin için kullanılabilir bu özelliği vardır" diyerek devam etti.
Prof. Dr. Erdoğan, Hatay'daki artçı depremler öncesindede bölgedeki su kaynaklarında radon seviyelerinin yükseldiğini belirlediklerini ifade etti.
Kaynak:AA / DHA / Haber Merkezi
