Günümüz teknolojisinin en belirleyici unsuru olan yapay zeka bir taraftan büyük bir nimet olarak görülürken diğer yandan tartışmaları beraberinde getirdi. Söz konusu tartışmalar yapay zekanın bazı etik değerleri ve güvenliği ihlal edip etmediği ve ekonomiye etkisi etrafında şekilleniyor.
Yapay zeka her ne kadar birçok iş kolunda büyük yardımcı olarak görülürken diğer yandan bazı mesleklerin sonunu getirmesi ve işgücü kaybına neden olması ihtimali nedeniyle endişelerin nedeni haline geldi.
İngiltere’den gelen son veriler yapay zekanın neden olduğu işgücü kaybını gözler önüne serdi. Buna göre, Birleşik Krallık’ta yapay zeka kullanımı şirketlerin yüzde 8’lik istihdam kaybına yol açtı. Şirketlerde yapay zeka kullanımı ile verimlilik oranı yüzde 11,5 artış gösterse de yaşanan istihdam kaybı endişelere neden oldu. Çünkü Almanya, Japonya ve Avustralya’ya kıyasla Birleşik Krallık’taki istihdam kaybı iki kat artış gösterdi.
Araştırma, en az bir yıldır yapay zekâ kullanan ve teknolojiye açık beş sektörde faaliyet gösteren şirketleri kapsadı. ABD’de yapay zeka kullanımı sonrası şirketlerde istihdam artışı yaşansa da Britanya’da şirketler yapay zeka sonrası çalışanlarının dörtte biri ile yollarını ayırdı veya yeniden personel alımı yapmadı.
Ülkede 2020’den sonra en yüksek işten çıkarma dalgası yaşanırken işsizlik oranı son 5 yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Britanya’da yapay zeka kaynaklı işsizliğin en yüksek gençler ve beyaz yakalılarda yaşandığı öğrenildi. Ülkede genç işsizlik oranı, Kasım ayına kadar olan üç aylık dönemde %13,7 seviyesine yükseldi. Bu oran, 2020’den bu yana kaydedilen en yüksek genç işsizlik seviyesi oldu.
Öte yandan İngiltere’de yapılan bir araştırma çalışanların oldukça endişeli olduğunu ortaya koydu. Uluslararası işe alım şirketi Randstad’ın yıllık raporuna göre, Birleşik Krallık’taki işverenlerin üçte ikisi son 12 ay içinde yapay zekaya yatırım yaptığını bildirirken, çalışanların yarıdan fazlası daha fazla şirketin iş yerinde yapay zekâ araçlarının kullanımını teşvik ettiğini söyledi.
Birleşik Krallık’taki ofis çalışanlarının yüzde 45’i, yapay zekânın çalışanlardan ziyade şirketlere fayda sağlayacağına inanıyor.
Özellikle 1997-2012 yılları arasında doğan Z kuşağı çalışanlar, yapay zekânın etkisi ve buna uyum sağlama becerileri konusunda en fazla endişe duyan grup olurken, 1946-1964 yılları arasında doğmuş ve kariyerlerinin sonuna yaklaşan ‘baby boomer’ kuşağı daha yüksek bir özgüven sergiledi.
Tony Blair enstitüsünün 2024 yılında yaptığı bir araştırma yapay zekanın neden olabileceği istihdam kaybına dikkat çekmişti. Buna göre yapay zekanın yaygınlaşması ile işgücü kaybının yılda 60 bin ile 275 bin arasında değişmesi bekleniyor. Yapay zekanın neden olabileceği işsizliğin toplam 1 milyon ile 3 milyon arasında olması tahmin ediliyor.
Raporda, uzun vadede yapay zekanın sağlayacağı emek verimliliği ve zaman tasarrufunun 2050 yılına kadar ekonomik büyümeyi yüzde 5 ila 14 arasında artırabileceği belirtiliyor.
Ancak bu artışın ölçeği, yapay zekanın şirketler için uygulanmasının ne kadar pahalı olacağına ve ne kadar yaygın olarak benimseneceğine bağlı olacak.
Kaynak: Ekonomi Servisi
