Yargıtay kararları net: Beyaz eşyada garanti süresi ile kullanım ömrü birbirinden ayrı tutuluyor. Üretici, garanti bitse dahi 10 yıl boyunca yedek parça temini ve onarım yükümlülüğünü taşımak zorunda kalıyor. Parça bulunmaması ya da firmanın kapanması bu sorumluluğu ortadan kaldırmıyor; tüketici değişim ya da para iadesi talep edebiliyor.
Beyaz eşya servisi “Garanti süresi doldu, parça yok, üretim bitti, tamir edilemez” yanıtını verdiğinde tüketiciler ne yapmalı? Hürriyet gazetesinin haberine göre Tekirdağ Barosu avukatı Ergün Vardar okuyucu sorularını yanıtladı.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Garanti Belgesi Yönetmeliği uyarınca beyaz eşyalar için asgari garanti süresi iki yıldır. Satıcı veya üretici daha uzun süre tanımakta serbesttir ancak iki yılın altına inemez.
Kesinlikle hayır. En sık yapılan hata burada ortaya çıkıyor. Garanti iki yıl sürer fakat bazı ürünlerde kullanım ömrü ayrı bir düzenlemeye tabidir. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği’ne göre çamaşır makinesi, buzdolabı gibi beyaz eşyalarda kullanım ömrü on yıldır. Bu süre zarfında üretici ya da ithalatçı bakım-onarım hizmeti vermek ve yedek parça bulundurmakla yükümlüdür.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2020/7070 E., 2020/5240 K. sayılı kararında yaklaşık sekiz yıl sonra arızalanan çamaşır makinesi için servis “parça yok, model üretimi sona erdi” demiş, yerel mahkeme garanti süresi dolduğu gerekçesiyle davayı reddetmişti. Yargıtay bu kararı bozarken şu gerekçeleri sıraladı: “Garanti süresi ile kullanım ömrü farklı kavramlardır. Beyaz eşyalarda kullanım ömrü on yıldır. Bu süre içinde yedek parça sağlanamaması üreticinin sorumluluğunu sona erdirmez. Teknolojik yenilik ya da üretimin durdurulması mazeret sayılmaz. Yönetmelik gereği üretici, ithalatçı ve yetkili servisler satış sonrası hizmetten zincirleme sorumludur.”
Hayır, hukuken hiçbir geçerliliği yoktur. Yönetmelik açıkça kullanım ömrü boyunca onarım ve parça temini zorunluluğunu getirir. Parça temin edilemediği için onarım yapılamıyorsa tüketici, malın ayıpsız benzeriyle değiştirilmesini ya da ödediği bedelin iadesini isteyebilir.
Yönetmelik bu durumu da kapsar. Garanti döneminde satıcı, üretici ve ithalatçı müşterek sorumludur. Garanti bittikten sonra ise kullanım ömrü süresince üretici ya da yeni ithalatçı onarım ve parça yükümlülüğünü üstlenir. “Firma kapandı” bahanesi tüketiciyi korumadan çıkarmaz.
Tüketiciler hakem heyetlerine başvurarak haklarını arayabilir. “Teknoloji değişti, üretim durdu” savunması yükümlülüğü kaldırmaz. Parça yoksa ve onarım imkânsızsa yenisiyle değişim ya da para iadesi talep edilebilir. Firma kapansa bile tüketici hakları devam eder.
Ayıplı mal, iade edilmeyen bedel, çözülemeyen servis sorunları için ilk durak hakem heyetleridir. 2026 yılı için 186 bin TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine gidilmelidir. Daha yüksek bedelli uyuşmazlıklarda önce arabuluculuk, ardından tüketici mahkemesi yolu açıktır. Başvuru ücretsizdir; elden, posta ya da e-Devlet üzerinden TÜBİS sistemiyle yapılabilir. Gerekli belgelerle dilekçe sunulur. Heyet dosyayı inceler ve en geç altı ay içinde karar verir. Kararlar bağlayıcıdır; uygulanmazsa icra takibi başlatılabilir. Taraflar tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz hakkına sahiptir.
Kaynak: Diğer / Haber Merkezi
