Aksaray’ın 2.Kaymakamı Cenap AKSU (1905/6-1984)
Meclis albümlerine göre doğum yeri Şanlıurfa’da (1906), diğer kaynaklara göre Maraş’ta 1905 yılında doğan Cenap Aksu, Hüseyin Hami Bey ile Zeliha Hanım’ın oğludur. 1928 yılında Ankara Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Memuriyet hayatına, 15 Mayıs 1925’te Ankara’da Posta ve Telgraf Umum Müdürlüğünde katip olarak başladı. 2 hafta sonra Ankara Adliyesi, Sulh mahkemesi katipliğine geçiş yaptı. 1 yıl kadar, Adliye ve Şehremini emanetinde katip olarak görev yaptı. 1925-1929 yılları arası, kısa dönemlerle farklı kurumlarda, çeşitli memurluklarda bulundu. Sırasıyla Savcı ve Hakim yardımcılığı, Hukuk müfettişliği, kontrol memurluğu gibi çeşitli görevlerde bulundu. Çeşme Sorgu hakimliği, Çanakkale ve Ankara valiliklerinde özel kalem memuru olarak görev aldı.
1928 yılında, Niğde vilayetinde özel kalem memurluğuna atandı. 1929-1931 yılları arası Çorum/Mecitözü, 1931-1935 yılları arası Batman/Sason, 1935-1936 tarihleri arasında da Şırnak/Beytüşşebap Kaymakamlıklarını yaptı.
Ardından 11 Ağustos 1936 yılı- 26 Nisan 1938 tarihleri arası Aksaray, 23 Kasım 1938-1941 yılları arası İstanbul/Kadıköy ve 7 Kasım 1941 ile 1942 yılı arasında da Edremit kaymakamlıklarında bulundu. Başarılı çalışmaları nedeniyle Sason, Mecitözü ve Aksaray kaymakamlıkları döneminde birer kez ve Kadıköy kaymakamlığı döneminde üç kez takdirname ile ödüllendirildi. (1937-38 yılı Aksaray)
1942-1944 yılları arası Adana/Seyhan Vali yardımcısı olarak atandı. Ardından 1944 yılında, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü Şube Müdürü olarak kısa bir süre görev yaptı.
1 Temmuz 1944- 29 Ekim 1945 tarihleri arası Artvin/Çoruh Valisi olarak, 29 Ekim 1945 ile 28 Temmuz 1946 tarihleri arası Rize valisi olarak görev yaptı. 29 Eylül 1945’te Rize valiliği görevinde iken CHP’den milletvekilliği adayı oldu. 7 Temmuz 1946 seçimlerinde, 56 580 oyla vekilliği kazanarak, 5 Ağustos 1946 tarihinde Meclis’e katıldı. Rize Valiliğini devreden Aksu, VIII. Dönem CHP İzmit-Kocaeli Milletvekili olarak mecliste yer aldı.
1946 yılında yapılan seçimlerde Cenap Aksu ile Kocaeli’nden seçilen milletvekilleri Ahmet Faik Abasıyanık (Sait Faik’in amcası), Fuat Balkan (BJK kurucu-başkanı), Dr. Fazıl Ş. Bürge (bakan), Ali Dikmen (Tümgeneral), Nihat Erim (30 yıl sonra Suikastle öldürülen tek Başbakanımız), Amiral Şükür Okan, Ali Sedat Pek (Avukat) ve İbrahim Süreyya Yiğit’ti.(S.Yiğit, Atatürk’ün yakın dostlarından)
1946’da ve 1947’de TBMM İçişleri Komisyonu üyeliğinde bulundu. 1 Kasım 1948- 1 Kasım 1949 arası TBMM Divan Katipliği yaptı. 1950 seçimlerinde yeniden milletvekili seçilemeyince 14 Mayıs 1950’de Meclisten ayrıldı. 1953 yılında İçişleri Bakanlığı Tetkik Kurulu müşavirliğine getirildi. 1953-1955 yılları arası Bingöl Valisi, 1955-1958 yılları arası Yozgat Valisi olarak görev yaptı. Aksu, Valiliği döneminde Yozgat’ın tarımsal kalkınması için, ilin sulama altyapısını geliştirecek Çorum-Yozgat Barajı ve Akdağmadeni Barajı gibi önemli projeler başlattı. Ayrıca, il genelinde tarımsal araştırma ve eğitim merkezleri kurdu. Yozgat Tarım Kredi Kooperatifi’ni kurdurarak ve il genelinde hayvancılık teşvik projelerini hayata geçirdi.
1958-1960 yılları arası Kırklareli Valisi olarak, aynı dönem arasında vekaleten Kırklareli belediye başkanlığı görevini de yürüttü. 27 Mayıs 1960 darbesiyle bu görevden ayrıldı. Ardından Milli Birlik Komitesi kararı ile memuriyetten alınarak 8 Haziran 1960’ta emekli edildi. Kırklareli valiliği döneminde CHP aleyhine ve DP lehine bazı faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle Yassıada Mahkemesinde yargılandı. Yargılama sonrası bütün suçlardan beraat etti. Beraat kararının ardından görevine iadesini istediyse de, talebi devletçe kabul edilmedi.
15 Ekim 1961’de yapılan genel seçimde Adalet Partisi (AP) adayı olarak Cumhuriyet Senatosu Kahramanmaraş üyeliğine seçildi. 1961yılı ile 02 Haziran 1968 tarihleri arası Adalet Partisi Senato Grubu Üyeliği görevinde ve İdare Heyeti Başkan Vekilliğinde yer aldı. Sayıştay ve Senato Hesaplarını İnceleme Komisyonu denetçisi ve Kamu İktisadi Teşebbüsleri Karma Komisyonu üyesi olarak çalıştı.
Ayrıca NATO Parlamenterleri ve Parlamentolar Arası Birlik Türk Grubu üyesi olarak bu kurumların çeşitli merkezlerdeki kurul ve komisyon çalışmalarına katıldı. Aynı yıllarda, TBMM’de, TBMM Başkanlık Divânı Katip Üyesi ve NATO Parlamenterleri ve Parlamentolar arası Birlik Türk Grubu Üyesi olarak görev aldı. Genel Kurulda 20 konuşma yaptı.
1968’de yapılan ön eleme seçimine girmedi ve 2 Haziran 1968’deki üçte bir yenileme seçiminde senato üyeliği sona erdi. 1970’lerde Tarım Bakanlığı temsilcisi olarak Türkiye Süt Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü yönetim kurulu üyeliği görevinde bulundu. Bu üyeliği 7 Nisan 1973 tarihinde yenilenerek, 1976 yılına dek sürdü. 1983’te Doğru Yol Partisi’ne katılarak yeniden siyasete giren Aksu, yaklaşık bir yıl sonra, 30 Temmuz 1984’de hayatını kaybetti.
İlk eşi Müesser Hanım’dan Ümit, Akın ve Bülent adlarında 3 çocuğu oldu. 1951 yılında boşandıktan sonra 1954 yılında Türkân Hanım’la evlendi. Bu evliliğinden de Mehmet Levent (Ankara’da prof.oldu-vefat etti), Hatice ve Zeynep adlarında 3 çocuğu oldu.
Devam edecek…
Kaynakça:
Fahri Çoker, (1998), Türk Parlamento Tarihi, Cumhuriyet Senatosu Üyelerinin Özgeçmişleri, I. Cilt (1961-1964), Ankara: TBMM, ss.381-382
DABCA, 30.1.0.0./1-8-4/ 06.04.1954 tarihli Bingöl Valisi Cenap Aksu’nun A. Menderes’in telgrafına verdiği cevap.
DABCA,30.18.1.2./297.31.19./07.04.1973 tarihli T.Süt ve E. Kurumu yönetim kurulu üyeliği dolan Tarım Bak.lığı.Temsilcisi C. Aksu’nun aynı göreve yeniden atanması.
DABCA, 30.18.1.2./105.48.13./07.07.1944 Cenap Aksu’nun Çoruh vali vekili olarak tayini…
DABCA, 30.11.1.0./118.3.13./23.01.1938, …kaymakam atamaları…
DABCA, 30.11.1.0/149.27.15./07.10.1941.tarihli, bazı kazaların kaymakamlıklarına, mektupçuluğuna yapılan tayinler…
DABCA, 30.11.1.0/156.27.17.26.08.1942 tarihli Konya, İzmir, Seyhan….yapılan tayinler.
BCA,490.1.0.0/315.1289.1-syf.29/10 Şubat 1943 tarihli, Niğde ili için mebusluk talebinde bulunanların müracaatları.
BCA,490.1.0.0/315.1290.1-syf.32/ 6 haziran 1946 tarihli, Niğde ili için mebusluk talebinde bulunanların müracaatları.
DABCA, 30.11.1.0/165.2.5./11.01.1944 tarihli Dahiliye Vekaleti Mahalli İdareler Şb.Müd.Cenap Aksunun tayini…
DABCA, 571.34964.137956.1./26.08.1944 tarihli CenaAksunun Çoruh valiliğine tayini
DABCA, 30.11.1.0/237.11.7/30.04.1953 tarihli, C.Nuh Aksunun İçişleri Tet.Kurul.müşav.tayini.
DABCA: 63- 191- 2 / 272-0-0-12 / 00.00.1937/00.00.0000, 1935-1937 yılları arasında Bulgaristan'dan gelerek Çorlu, Muğla, Aksaray ve Lüleburgaz'a ait köylerde iskan edilen muhacirlerin isimleriyle, verilen arazi miktarını gösterir cetvel.
DABCA: 63 - 191 – 2./ 00.00.1937-00.00.0000 /272-0-0-12 / MUHACİRİN, 1935-1937 yılları arasında Bulgaristan'dan gelerek Çorlu, Muğla, Aksaray ve Lüleburgaz'a ait köylerde iskan edilen muhacirlerin isimleriyle, verilen arazi miktarını gösterir cetvel.
DABCA, 30-10-0-0, 41 260 6, 23 KASIM 1935, Türklüğe hakaret eden Aksaray’da Ohannes hakkında takibat yapılmaması. (TCK. 160.MADDE) TBMM Reisi Mustafa Abdülhalik Renda.
BCA,490.1.0.0/595.57.5/28 Ocak 1944, Niğde’deki cemiyetlerin listesi.
Teşekkür: Kıymetli eserleri için Mustafa Fırat Gül, harika çalışma dosyaları için Araştırmacı-Yazar Abdulhalim Durma…